İhracat gümrüklemesi; ihracatçı veya gümrük müşavirinin BİLGE'de ihracat beyannamesini fatura bilgileriyle tescil etmesi, ihracatçı birliği onayı, gümrük kontrolü ve eşyanın taşıtla Türkiye Gümrük Bölgesi'nden fiilen çıkmasıyla tamamlanır. Çıkış onaylanıp beyanname sistemde kapandığında ihracat kesinleşir ve KDV iadesi başvurusunun dayanağı oluşur.
İhracat beyannamesi kimden, nerede verilir?
İhracat işlemleri iki gümrük idaresinde yürür. İhracat gümrük idaresi, yükün hazırlandığı yere yakın iç gümrük veya yerinde gümrükleme izni olan firmalarda tesisin kendisidir; beyanname burada tescil edilir ve kontrol burada yapılır. Çıkış gümrük idaresi ise sınır kapısı, liman veya havalimanıdır; eşyanın fiilen yurt dışına çıktığını onaylar. İki idare arasındaki yolculuk gümrük gözetiminde yapılır ve transit belgesiyle izlenir. Bu belgenin klasik transit belgesinden farkı ihracat T1 ile transit T1 farkı maddesinde açıklanır.
Süreç adım adım
- Hazırlık: Firma BİLGE'ye erişim sağlar veya bir gümrük müşaviri yetkilendirir, Yükümlü Kayıt ve Takip Sistemi'ne kaydolur ve ilgili ihracatçı birliğine kaydını yaptırır. Ürünün GTİP'i ve gerekli izinler önceden netleştirilir.
- Beyanname: Gönderici ve alıcı, kıymet, döviz, teslim şekli, GTİP, ağırlık ve taşıma bilgileri BİLGE'ye girilir. Tescil numarasında işlem türü "EX" olarak görünür.
- Birlik onayı: Beyanname bilgileri elektronik olarak ihracatçı birliğine gider; onay gelmeden gümrük işlemleri ilerlemez.
- Kontrol: Risk analizine göre belge kontrolü veya fiziki muayene yapılır. Uygun bulunan eşyanın yüklemesine ve mühürlenmesine izin verilir.
- Çıkış bildirimi: Taşıtın işleticisi veya temsilcisi, yükü aldığını ve taşıtla yurt dışına çıkacağını çıkış gümrüğüne bildirir.
- Fiili ihraç ve kapanış: Tır sınır kapısından çıktığında, gemi yüküyle limandan ayrıldığında veya uçak kalktığında ihracat gerçekleşir. Beyanname sistemde kapatılır.
Hangi belgeler gerekir?
Temel kural olarak beyanname ve ticari fatura yeterlidir. Ek belgeler ürüne ve varış ülkesine göre değişir:
| Belge | Ne zaman gerekir? |
|---|---|
| Çeki listesi | Çok kalemli ve çok kaplı sevkiyatlarda; kontrolü ve varış gümrüğünü kolaylaştırır |
| A.TR, EUR.1 veya menşe beyanı | Alıcı Gümrük Birliği ya da serbest ticaret anlaşması kapsamında vergi avantajı isteyecekse |
| Menşe şahadetnamesi | Alıcı veya varış ülkesi talep ediyorsa |
| İhracat izni veya kontrol belgesi | Kısıtlı, kayda bağlı veya başka kurum denetimindeki ürünlerde |
Menşe ve dolaşım belgeleri Türkiye'den çıkışta avantaj sağlamaz; alıcının ithalatında vergi indirimi doğurur. Yine de yükle gönderilmezse alıcı yüksek vergi öder. Faturada menşe beyanı yapma imkânı için onaylanmış ihracatçı fatura beyanı maddesine bakılabilir.
Fiili ihracat neden KDV iadesi açısından önemlidir?
İhracat teslimleri 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11/1-a maddesiyle KDV'den istisnadır. İhracatçının girdiler için ödediği KDV'yi geri alabilmesi, eşyanın fiilen yurt dışına çıktığının kapanmış beyannameyle belgelenmesine bağlıdır. Kapanış bilgileri Ticaret Bakanlığı'ndan Hazine ve Maliye Bakanlığı'na elektronik olarak aktarılır; aktarım Gümrük Rehberi'ndeki "KDV İadem Nerede?" bağlantısından izlenebilir. İhracatta KDV iadesi başvurusu da bu kapanış kaydına dayanır.
Sık yapılan hatalar
- Fatura ile beyannamedeki kıymet, döviz cinsi veya teslim şeklinin farklı olması.
- Birlik kaydı olmadan beyanname açmaya çalışmak.
- Aynı faturadaki kalemleri yanlış GTİP'lerle beyan etmek; ithalat ülkesinde sorun yaşanır.
- Kapanmamış beyannameyle iade başvurusuna hazırlanmak; dosya eksik sayılır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global ihracat gümrüklemesini karayolu ve deniz taşımasıyla birlikte planlar; beyanname bilgilerinin fatura ve çeki listesiyle uyumu yükleme öncesinde kontrol edilir. Aracın sınır kapısından çıkış bilgisi ihracatçıya iletilerek kapanış süreci izlenir.