3PL depolama, bir firmanın depolama ve bağlı lojistik işlerini sözleşmeyle üçüncü taraf lojistik sağlayıcısına devretmesidir. Sağlayıcı mal kabul, stoklama, sipariş toplama, paketleme, etiketleme ve sevkiyatı kendi deposu, personeli ve yazılımıyla yürütür. Müşteri sabit depo yatırımı yerine kullandığı alan ve yaptırdığı işlem kadar öder; performans sözleşmedeki KPI'larla ölçülür.
3PL depolama neyi kapsar?
3PL (third-party logistics) kısaltması, ürünün sahibi ile alıcısı dışındaki "üçüncü taraf" bir lojistik firmasını anlatır. Depolama tarafında hizmet yalnız raf kiralamak değildir; giriş ile çıkış arasındaki işlem zincirinin tamamı devredilir:
- Mal kabul: Araç boşaltma, sayım, hasar kontrolü, sisteme giriş
- Stok yönetimi: Lokasyon ataması, lot ve son kullanma takibi, dönemsel sayım; bu işlerin altyapısı depo yönetim sistemi (WMS)
- Sipariş hazırlama: Toplama, kontrol, paketleme, sevk etiketi
- Katma değerli hizmetler: Etiketleme ve yeniden etiketleme, set hâline getirme (kitting), ambalaj değişimi, numune ayırma, iade ayrıştırma
- Dağıtım: Toplu sevkiyat, parsiyel dağıtım, gerektiğinde depolamadan aktarma
Neden tercih edilir?
Kendi deposunu kurmak arazi, bina, raf, forklift, yazılım ve personel yatırımı ister; doluluk mevsimsel dalgalandığında bu kapasitenin bir kısmı yıl boyu boş kalır. 3PL modelinde maliyet değişken hâle gelir: müşteri kullandığı palet yeri ve yaptırdığı işlem kadar öder. Yeni bir pazara giren üretici, ilk yılda depo kurmadan bölgesel stok tutabilir. İlaç, kimyasal veya gıda gibi lisans ve sertifika gerektiren ürünlerde uyumlu altyapıya hazır erişim de önemli bir gerekçedir.
Paylaşımlı mı, dedike mi?
Paylaşımlı (çok müşterili) depoda alan, ekipman ve personel birden fazla müşteri arasında bölüşülür; birim maliyet düşer, buna karşılık süreçler sağlayıcının standart akışına uyar. Dedike modelde deponun tamamı ya da bir bölümü tek müşteriye ayrılır. Özel raf düzeni, ek güvenlik veya lisans gerektiren ürünlerde bu model tercih edilir; sözleşmeler genellikle daha uzun süreli ve hacim taahhütlüdür.
Nasıl fiyatlanır?
| Kalem | Yaygın birim |
|---|---|
| Depolama | Palet yeri başına gün/ay, m² veya m³ |
| Giriş elleçleme | Palet, koli veya konteyner başına |
| Sipariş toplama | Sipariş satırı veya adet başına |
| Katma değerli hizmet | Adet veya saat başına |
| Sistem ve raporlama | Aylık sabit ücret |
Hangi KPI'larla ölçülür?
- Stok doğruluğu: Sistem stoku ile fiziki sayım arasındaki uyum
- Sipariş doğruluğu: Doğru ürün, doğru miktar, doğru adres
- Zamanında ve eksiksiz teslim: Ölçüm yöntemi OTIF maddesinde
- Kabulden rafa süre: Gelen malın satılabilir stoka geçme süresi
- Aynı gün sevk oranı ve hasar oranı
KPI'ların hedefi kadar ölçüm tanımı da yazılmalıdır: "sipariş doğruluğu" satır bazında mı sipariş bazında mı hesaplanacak, müşteri kaynaklı gecikmeler hariç tutulacak mı?
Sözleşmede nelere dikkat edilmeli?
Türk Borçlar Kanunu'na göre ardiyeci, kendisine bırakılan malları bir komisyoncu özeniyle saklamak ve önlem gerektiren değişiklikleri saklatana bildirmekle yükümlüdür (m. 572). Ücret ve giderler için mallar üzerinde hapis hakkı vardır (m. 574). Bu genel kuralların yanında sözleşmede şu konular açıkça yer almalıdır: sorumluluk sınırı ve sigorta, kabul edilebilir sayım farkı, fire, stok verisinin kime ait olduğu ve sözleşme bitiminde stok devri. Ayrıntılı kontrol listesi depolama sözleşmesi maddesindedir; ilaç ürünlerinde ek olarak GDP depolama kuralları uygulanır.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global ISO 28000 tedarik zinciri güvenliği, ISO 50001 enerji yönetim sistemi ve ISO 14001 çevre yönetim sistemi belgelerine sahiptir; depolama ve dağıtım hizmeti partner depolarla yürütülür. İlaç gibi sıcaklık hassasiyeti olan ürünlerde GDP, depolama ile taşımanın aynı kurallarla yönetilmesini gerektirir.