Gümrüklü taşıma, vergileri ödenmemiş ya da ihracat işlemleri tamamlanmış eşyanın transit rejimi kapsamında, gümrük gözetimi altında bir gümrük noktasından diğerine taşınmasıdır. Liman ile iç gümrük veya antrepo arasında ya da sınır kapısından varış gümrüğüne yapılan taşımalar tipik örnektir. Taşıma teminat, mühür, belirlenen süre ve güzergâh şartlarına bağlıdır.
Gümrüklü taşıma hangi durumlarda yapılır?
Gümrük Kanunu'nun 84. maddesine göre transit rejimi, serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ve ihracat işlemleri tamamlanmış eşyanın gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanır. Aynı maddeye göre gümrük idaresi bu taşımaya dört durumda izin verir: iki yabancı ülke arasında, yurt dışından Türkiye'ye, Türkiye'den yurt dışına ve iki iç gümrük idaresi arasında. Sahada en sık görülen örnekler:
- Mersin Limanı'na gelen yükün, gümrüklemenin yapılacağı iç Anadolu'daki bir antrepoya çekilmesi
- Sınır kapısından giren tırın, alıcının bulunduğu şehirdeki gümrük müdürlüğüne gitmesi
- İç gümrükte ihracat beyanı verilen yükün çıkış kapısına kadar taşınması
- Bir antrepodan başka bir antrepoya nakil
Hangi belgeyle yapılır?
| Belge | Kullanım alanı |
|---|---|
| Ulusal transit beyanı (NCTS'de TR) | Yalnız Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki taşımalar |
| T1 (ortak transit) | Ortak transit ülkeleri arasında devam eden taşımalar |
| TIR karnesi | TIR sözleşmesine taraf ülkeler arasında karayolu taşımaları |
Beyanın verildiği ve taşımanın bittiği noktalar hareket ve varış gümrük idaresi olarak adlandırılır. Kavramın daha geniş çerçevesi transit gümrükleme maddesinde anlatılır.
Taşımanın şartları nelerdir?
- Teminat: Karayolu taşımalarında olası vergiler için teminat zorunludur. Hava, deniz, demir ve boru hattı taşımalarında yönetmelikte sayılan hâller dışında teminat aranmaz (m. 85). Bireysel ve kapsamlı teminat seçenekleri transit teminatı maddesinde karşılaştırılır.
- Mühür veya memur eşliği: Eşya kural olarak muayene edilmeden, gerektiğinde mühür altına alınarak veya memur eşliğinde sevk edilir (m. 88). Mühür adedi ve numarası beyana ve transit refakat belgesine yazılır.
- Süre: Hareket idaresi; aracın hızını, mesafeyi, hava ve yol durumunu dikkate alarak bir süre belirler. Süre aşılır ve zorlayıcı sebep yoksa varış idaresi ceza uygulanmadan işleme izin vermez.
- Güzergâh: Bakanlık karayolu transitinde izlenecek yolları, kontrol noktalarını ve konaklama yerlerini belirleyebilir (m. 91).
- Beklenmeyen olaylar: Kaza ya da arıza yüzünden yolda kalan araç için en yakın gümrük idaresine gecikmeden haber verilir. Yük başka bir araca ancak gümrük gözetiminde aktarılır ve aktarma tutanakla belgelenir (m. 92).
Kim yapar, kim sorumludur?
Beyanı veren kişi "asıl sorumlu"dur ve eşyanın süresinde, mühürleri bozulmadan varış idaresine sunulmasından sorumludur. Beyan çoğunlukla bir gümrük müşaviri eliyle verilir; Kanun ayrıca kara, deniz ve hava yolu işletmeleri ile nakliyeci temsilcilerinin taşıdıkları eşyanın transit işlemlerini doğrudan temsille takip etmesine izin verir (m. 225). Varış idaresi elektronik teyit gönderdiğinde hareket idaresi rejimi ibra eder; rejim bir ay içinde sonlanmazsa araştırma usulü başlatılır.
Sık yapılan hatalar
- Mühür numarasının belgeye yanlış yazılması ya da yolda mührün hasar görmesi
- Hafta sonu ve tatil günlerinde varış idaresinin çalışma saatlerini hesaba katmamak
- Teminat bakiyesini kontrol etmeden yeni beyan açmak
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Taşıma İşleri Organizatörü (TİO) yetki belgesiyle çalışır. Gümrüklü ve transit taşıma hizmetinde T1 organizasyonu, teminat ve evrak koordinasyonu taşıma planıyla birlikte yürütülür.