Türk gümrük mevzuatında antrepolar genel ve özel olmak üzere ikiye ayrılır. Herkesin eşya koyabildiği genel antrepolar A, B ve F tipidir; yalnız işleticinin kendi eşyasını koyabildiği özel antrepolar C, D ve E tipidir. Tipler, gümrük vergisi sorumluluğunun işleticide mi kullanıcıda mı olduğuna ve rejime giriş usulüne göre ayrılır.
Genel antrepo ile özel antrepo nasıl ayrılır?
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 94. maddesi gümrük antrepolarını ikiye ayırır: genel antrepolar eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilir, özel antrepolar yalnız antrepo işleticisine ait eşya için kurulur. İki kavramı doğru okumak gerekir. İşletici, antrepo işletme izni verilen kişidir. Kullanıcı ise eşyanın antrepo rejimi beyanında bulunan, yani malın sahibi veya onun adına beyanı veren kişidir. Genel antrepoda bu iki kişi farklıdır; özel antrepoda aynıdır. Antrepo işletme izni yalnız Türkiye'de yerleşik kişilere verilir. Rejimin genel işleyişi antrepo nedir maddesinde anlatılır.
Altı antrepo tipi ne anlama gelir?
| Tip | Grup | Temel özellik | Kime uygun? |
|---|---|---|---|
| A | Genel | İşletici stok kayıtlarını tutar; eşyada eksik çıkarsa gümrük vergilerinden işletici sorumludur. | Çok müşterili lojistik ve antrepo şirketleri |
| B | Genel | Eşyadan kullanıcı sorumludur; antrepo beyannamesini kullanıcı verir. | Vergisel sorumluluğu kendisi üstlenen eşya sahipleri |
| F | Genel | Gümrük idaresi tarafından işletilir. | İdarenin kendi işlettiği depolama ihtiyaçları |
| C | Özel | İşletici ve kullanıcı aynı kişidir; eşyadan bu kişi sorumludur. | Kendi ithal girdisini depolayan üretici veya ithalatçı |
| D | Özel | İşletici ve kullanıcı aynıdır; rejime giriş kayıt yoluyla yapılır. | Sık ve yüksek hacimli girişi olan, basitleştirilmiş usul kullanan firmalar |
| E | Özel | İzin sahibinin kendi depolama yeri antrepo sayılır. | Eşyayı kendi tesislerinde tutmak isteyen büyük işletmeler |
Sorumluluk ve teminat nasıl işler?
Kanunun 96. maddesine göre işletici, eşyanın antrepoda kaldığı süre boyunca gümrük gözetimi altında bulunmasından, muhafaza yükümlülüklerinden ve izindeki özel şartlara uymaktan sorumludur. 97. madde, genel antrepolarda bu yükümlülüklerin işletme izninde münhasıran kullanıcıya bırakılabileceğini düzenler; B tipi bu esnekliğe dayanır. Kullanıcı ise eşyanın rejime tabi tutulmasından doğan yükümlülüklerden her hâlde sorumludur.
Gümrük idaresi, işleticiden yönetmelikle belirlenen esaslara göre teminat ister. Fuar ve sergilere konan, ithalat vergilerinden muaf olan veya ihraç edilmek üzere antrepoya konan eşya için teminat aranmaz. Teminat alınmış olsa bile, gümrük idaresinin izni olmadan antrepodan eşya kısmen veya tamamen çıkarılamaz. Uygulamada A tipi işleticiler, eksik çıkan bir paletin vergisini kendileri ödeyeceği için sayım, kamera ve mühür kontrolünü daha sıkı tutar ve fiyatlarına bu riski yansıtır.
Hangi tip kime uygundur?
- Arada bir ithalat yapan, kendi deposu olmayan firma: A tipi bir genel antrepoda yer kiralamak en düşük kurulum maliyetli yoldur.
- Düzenli ithal ham madde kullanan üretici: Kendi tesisinde C tipi özel antrepo açmak, malı ihtiyaç kadar serbest dolaşıma sokarak vergi ödemesini zamana yayar. İzin süreci için antrepo açma izni maddesine bakılabilir.
- Yüksek hacimli ve sürekli giriş yapan ithalatçı: D tipinin kayıt yoluyla giriş imkânı işlem yükünü azaltır.
- Birden fazla tesisi olan büyük işletme: E tipi, eşyanın izin sahibinin kendi depolama yerlerinde tutulmasına imkân verir.
Antrepo, liman ve havalimanlarındaki geçici depolama yerleriyle karıştırılmamalıdır; farkı geçici depolama yeri ile antrepo farkı maddesi anlatır.
Sık yapılan hatalar
- B tipi antrepoyla sözleşme yapıp vergi sorumluluğunun kullanıcıda olduğunu fark etmemek.
- Özel antrepoya başka bir firmanın eşyasını koymaya çalışmak.
- Beyannamede antrepo kodunu yanlış yazmak; kod sorgulaması için antrepo kodu maddesine bakılabilir.
- Parlayıcı, patlayıcı veya özel koruma gerektiren eşyayı bu niteliğe uygun olmayan antrepoya yönlendirmek.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, ithalat ve transit sevkiyatlarında eşyanın hangi antrepo tipine konacağını gümrükleme planıyla birlikte değerlendirir ve antrepo ve depo işlemleri kapsamında giriş, elleçleme ve çekiş belgelerini koordine eder.