ISO 28000, kuruluşların güvenlik risklerini belirleyip yönetmesi için şartları tanımlayan, belgelendirilebilir uluslararası güvenlik yönetim sistemi standardıdır. 2007 sürümü tedarik zinciri güvenliğine odaklanıyordu. 15 Mart 2022'de yayımlanan ikinci baskı “Security and resilience — Security management systems — Requirements” adını aldı ve kapsamı kuruluşun tüm faaliyetlerine genişletti.
Standardın geçmişi ve ailesi
ISO 28000 önce 2005'te kamuya açık şartname (ISO/PAS 28000) olarak çıktı, 2007'de tam standart oldu. Bugün geçerli olan ikinci baskı 2022'de yayımlandı ve güvenlik ile dayanıklılık konularından sorumlu ISO/TC 292 komitesinin elinden çıktı. Standart bir şartlar standardıdır; bağımsız bir belgelendirme kuruluşunun denetimiyle sertifikaya bağlanabilir.
- ISO 28001: Tedarik zinciri güvenliği için iyi uygulamalar, güvenlik değerlendirmesi ve plan hazırlama rehberi
- ISO 28003: ISO 28000 denetimi ve belgelendirmesi yapan kuruluşlara yönelik şartlar
- ISO 28004: Uygulama kılavuzu; farklı kuruluş tiplerine göre bölümleri vardır
Hangi tehditlere karşı koruma sağlar?
Standart, kuruluşun kendi bağlamına göre güvenlik risklerini çıkarmasını ister. Lojistikte bu liste genellikle şu başlıkları içerir:
- Yük hırsızlığı, park alanlarında dorse açma ve sahte nakliyeci dolandırıcılığı
- Kaçakçılık: uyuşturucu, silah veya kaçak göçmenin araca ya da konteynere gizlenmesi
- Terör ve sabotaj, özellikle enerji ve kritik altyapı yüklerinde
- Mühür ve belge sahteciliği, yetkisiz kişilerin depo veya araca erişimi
- Bilgi sızıntısı: sevkiyat planının, rotanın ya da müşteri verisinin ele geçirilmesi
2022 revizyonu neyi değiştirdi?
| Konu | ISO 28000:2007 | ISO 28000:2022 |
|---|---|---|
| Başlık | Tedarik zinciri için güvenlik yönetim sistemleri | Güvenlik ve dayanıklılık – Güvenlik yönetim sistemleri |
| Kapsam | Tedarik zinciriyle sınırlı | Kuruluşun tüm faaliyetleri; tedarik zinciri kapsamın parçası olarak kalır |
| Yapı | Kendine özgü madde düzeni | ISO yönetim sistemi standartlarının ortak yapısı |
| Entegrasyon | Diğer sistemlerle eşleştirme zahmetli | ISO 9001, ISO 45001 ve ISO/IEC 27001 ile aynı iskeletle birleşik sistem kurulabilir |
Ortak yapı sayesinde bağlam analizi, liderlik, risk ve fırsatlar, iç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi tek süreçte yürütülebilir. Bilgi güvenliğiyle sınır çizgisi için ISO 27001 maddesine bakılabilir.
Bir lojistik firmasında nasıl uygulanır?
- Kapsamı belirleyin: Hangi ofis, depo, hat ve alt yükleniciler sisteme dahil?
- Varlıkları ve tehditleri çıkarın: Yüksek değerli yük, gümrüklü eşya, park noktaları, sınır kapıları.
- Riskleri derecelendirin: Olasılık ve etkiyi puanlayın, kabul edilemeyenleri seçin.
- Kontrolleri kurun: Mühür numarası doğrulama, araç takibi, güvenli park planı, personel ve taşeron taraması, depo erişim kaydı.
- Olaya hazırlanın: Hırsızlık, kaçak bulgusu veya mühür ihlali için müdahale ve bildirim akışı yazın, tatbikatla deneyin.
- Ölçün ve denetleyin: Olay kayıtları, iç denetim ve yönetimin gözden geçirmesiyle sistemi sürekli güncelleyin.
Belgelendirme iki aşamalı denetimle yapılır; sertifika döngüsü ve gözetim denetimleri ISO sertifikasının geçerlilik süresi maddesinde anlatılır.
Neden önemlidir?
Güvenlik tedbirlerinin kâğıt üstünde değil, ölçülebilir bir sistemde yürüdüğünü gösterir. Gümrük idareleri de aynı mantıkla çalışır: Yetkilendirilmiş Ekonomik Operatör programları Dünya Gümrük Örgütü'nün SAFE Çerçevesi içinde doğdu; çerçevenin güncel baskısı 2025 tarihlidir. Türkiye'deki karşılığı olan Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü başvurusunda istenen güvenlik kriterleriyle örtüşme, ISO 28000 ile YYS ilişkisi maddesinde ele alınır. Kontrollerin sahada nasıl çalıştığı ise ISO 28000'in tedarik zinciri güvenliğine katkısı maddesinde örneklenir.
Voltim Global bu konuda nasıl destek verir?
Voltim Global, ISO 50001 ve ISO 14001 ile birlikte ISO 28000 belgesine sahiptir. Bu çerçeve özellikle gümrüklü ve transit taşımalarda mühür kontrolü, araç takibi ve olay bildirimi adımlarının tek bir prosedürle yürütülmesini sağlar.
Sık Sorulan Sorular
ISO 28000 belgesi yasal olarak zorunlu mu?
ISO 28000:2007 belgesi hâlâ geçerli mi?
Kaynaklar
- ISO 28000:2022 Security and resilience — Security management systems — Requirements (ISO/TC 292)
- World Customs Organization – SAFE Package (SAFE Framework of Standards, 2025 baskısı)